مدیریت یکپارچه و نهادی مستقل، شرط نجات منابع طبیعی کشور است

25 12 2025 11:13

کد خبر : 173854436

تعداد بازدید : 65

استاد پیشکسوت دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران و نماینده انجمن جنگلبانی ایران با مرور تجربه‌های تاریخی مدیریت منابع طبیعی کشور و تشریح روند فزاینده تخریب اکوسیستم‌ها، تأکید کرد که فقدان مدیریت یکپارچه و پراکندگی نهادی، مهم‌ترین مانع حفاظت از منابع طبیعی است و امروز بیش از هر زمان دیگری، کشور نیازمند تصمیمی بنیادین در سطح حکمرانی منابع طبیعی است.

به گزارش روابط عمومی  دانشکدگان ،دکتر تقی شامخی، استاد پیشکسوت دانشکده منابع طبیعی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران و نماینده انجمن جنگلبانی ایران، در مراسم هفتاد و سومین بزرگداشت زنده‌ یاد استاد کریم ساعی و نشست تخصصی «تشکیل وزارت منابع طبیعی»، با گرامی‌داشت یاد و نقش ماندگار استاد ساعی در بنیان‌گذاری مدیریت منابع طبیعی کشور، به تشریح دیدگاه‌ها و تجربه‌های تاریخی خود در حوزه تشکیلات منابع طبیعی پرداخت.

وی با اشاره به عمر کوتاه اما اثرگذار استاد کریم ساعی، خاطرنشان کرد: تصویب نخستین قانون جنگل‌ها و مراتع کشور در سال ۱۳۲۱، تنها چند سال پس از آغاز فعالیت‌های ایشان، نشان‌دهنده نقش بی‌بدیل این استاد در شکل‌گیری ساختار قانونی و مدیریتی منابع طبیعی در ایران است؛ در حالی که در حوزه‌هایی مانند شیلات، دهه‌ها بعد شاهد تصویب قوانین بوده‌ایم.

نماینده انجمن جنگلبانی ایران با اشاره به تشکیل وزارت منابع طبیعی در سال ۱۳۴۶ و تداوم آن تا سال ۱۳۵۰، این دوره چهار ساله را تجربه‌ای ارزشمند دانست و گفت: قوانین و ساختارهای آن دوره می‌تواند امروز نیز به‌عنوان یک پشتوانه مهم برای بازاندیشی در تشکیل وزارت منابع طبیعی مورد استفاده قرار گیرد. هرچند پس از انحلال این وزارتخانه، سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور شکل گرفت، اما ساختار مدیریتی منسجم آن تا سطوح محلی، با تلاش و مقاومت بدنه کارشناسی و جنگلبانان کشور حفظ شد.

وی با مرور تجربه‌های پس از انقلاب، به تلاش‌های صورت‌گرفته در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ برای بازتعریف جایگاه منابع طبیعی اشاره کرد و افزود: در مقاطع مختلف، پیشنهادهایی برای ایجاد وزارت منابع طبیعی یا ادغام آن با محیط زیست مطرح شد که برخی از آن‌ها حتی تا سطح دولت و مجلس پیش رفت، اما به دلایل مختلف به نتیجه نرسید.

دکتر شامخی با اشاره به مکاتبات و اقدامات اخیر در سطح دولت، از جمله نامه معاونت راهبردی ریاست جمهوری درباره بحران خشکسالی، این توجه را هرچند محدود، اما نشانه‌ای مثبت دانست و تأکید کرد: تمرکز صرف بر افزایش منابع آب قابل استحصال، بدون توجه به حق طبیعت، مدیریت مصرف، فرسایش خاک، تخریب جنگل‌ها و مراتع، نابودی تالاب‌ها و یکپارچگی اکوسیستم‌ها، نمی‌تواند راه‌حل پایداری برای بحران‌های کنونی باشد.

وی با بیان اینکه خشکسالی و سیل دو روی یک سکه‌اند، تصریح کرد: تخریب اکوسیستم‌های طبیعی باعث شده ظرفیت طبیعی سرزمین برای ذخیره، تنظیم و هدایت آب از بین برود و در نتیجه، کشور هم‌زمان با سیل‌های مخرب و خشکسالی‌های شدید مواجه شود.

استاد پیشکسوت دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، یکپارچگی اکوسیستم‌های طبیعی را اصل بنیادین مدیریت منابع طبیعی دانست و گفت: عرصه زیستی کشور یک سیستم به‌هم‌پیوسته است که از کوهستان تا دشت و کویر، از پوشش گیاهی تا حیات جانوری و منابع آب، اجزای آن به‌صورت متقابل بر یکدیگر اثر می‌گذارند و تجزیه مدیریتی این سیستم، منجر به فروپاشی آن خواهد شد.

وی با هشدار نسبت به واگذاری‌های گسترده ذیل قوانین موجود و شکل‌گیری ادعاهای مالکیت بر عرصه‌های ملی، این روند را یکی از بزرگ‌ترین تهدیدها برای منابع طبیعی کشور برشمرد و تأکید کرد: تکه‌تکه شدن عرصه‌های طبیعی و اولویت یافتن منافع بخشی، حیات نیمه‌جان منابع طبیعی ایران را با خطر جدی مواجه کرده است.

دکتر شامخی در پایان با اشاره به سکوت نگران‌کننده در برابر این روند تخریب، خواستار افزایش آگاهی عمومی، تقویت نقش دانشگاه‌ها، بدنه کارشناسی و جنگلبانان کشور و شکل‌گیری یک مطالبه ملی برای اصلاح حکمرانی منابع طبیعی شد و ابراز امیدواری کرد که این نشست‌ها آغازی برای حرکت‌های مؤثرتر در مسیر نجات منابع طبیعی ایران باشد.